Podsumowanie i wnioski z VIII Ogólnopolskiego Kongresu Geotermalnego

Wnioski z VIII OKG zostały pierwotnie opublikowane na stronie internetowej Kongresu: https://kongresgeotermalny.pl/wazne/podsumowanie-i-wnioski-z-viii-ogolnopolskiego-kongresu-geotermalnego/

  1. VIII Ogólnopolski Kongres Geotermalny odbył się w dniach 29.11–-01.12.2023 r. Organizatorem Kongresu było Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne we współpracy z Katedrą Surowców Energetycznych Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH, Instytutem Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN oraz Redakcją GLOBEnergia Sp. z o.o. Partnerami Kongresu byli: UOS Drilling S.A., Odkryj Geotermię (Geotermia Polska Sp. z o.o.), Geotermia Podhalańska S.A., Geotermia Mazowiecka S.A., Chochołowskie Termy Sp. z o.o., Corab S.A., odwierty.eu S.A., GWE Pol-Bud Sp. z o.o., Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, PROINSOL Sp. z o.o., EXALO Drilling S.A. (Grupa ORLEN), Geotermia Pyrzyce Sp. z o.o., Geotermia Poddębice Sp. z o.o., MPEC Konin Sp. z o.o.
  2. Patronaty honorowe nad Kongresem objęli: Minister Klimatu i Środowiska, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Marszałek Województwa Małopolskiego, Wojewoda Małopolski. Patronaty te potwierdziły wysoką rangę Kongresu i jego znaczenie jako głównego cyklicznego spotkania środowisk zaangażowanych w badania i wykorzystywanie energii geotermalnej w Polsce.
  3. Patronami merytorycznymi byli: Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie, Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych oraz Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski. Patronami medialnymi Kongresu były Wiadomości Naftowe i Gazownicze, TERAZ ŚRODOWISKO oraz CEENERGY NEWS.
  4. VIII Ogólnopolski Kongres Geotermalny zgromadził około 130 uczestników. Reprezentowane były wiodące krajowe ośrodki naukowe, badawcze, ciepłownie geotermalne, niektóre ośrodki rekreacyjne, firmy geologiczne, geofizyczne, wiertnicze, konsultingowe i inne związane z sektorem geotermalnym, a także przedstawiciele samorządów i innych beneficjentów publicznych programów wsparcia rozwoju geotermii uruchomionych w Polsce w latach 2016-2023.
  5. Podczas Kongresu odbyły się: sesja inauguracyjna, sesje plenarne, debaty panelowe, sesje referatowe poświęcone wynikom badań oraz inwestycji geotermalnych w Polsce w ramach projektów krajowych i międzynarodowych, międzynarodowe warsztaty nt. ciepłownictwa geotermalnego w Islandii i w Polsce, sesja posterowa, debata uczestników Kongresu, sesja podsumowująca. Przedstawiono blisko 50 referatów. Ich tematyka została zawarta w Książce rozszerzonych abstraktów (https://kongresgeotermalny.pl/wazne/ksiazka-rozszerzonych-abstraktow).
  6. Podczas Kongresu kluczowe referaty wygłosili przedstawiciele kierownictw Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW, którzy wskazali na dotychczasowe efekty kilkuletnich działań ministra właściwego do spraw środowiska na rzecz rozwoju geotermii w Polsce oraz finansowania rozwoju geotermii w Polsce przez programy priorytetowe, planowane projekty i inicjatywy.
  7. Podczas sesji okolicznościowej Polskiego Stowarzyszenia Geotermicznego uroczyście wręczono Medale Honorowe PSG im. Erazma Syksta. Tym razem otrzymali je: Jarosław Kotyza (pośmiertnie), Zdzisław Bociek (wraz z dyplomem Członka Honorowego PSG) oraz GLOBEnergia. Ogłoszono również wyniki III edycji Konkursu o Nagrodę Naukową PSG za najlepszą publikację o tematyce geotermalnej w latach 2021–2023, którego główną laureatką została Pani dr inż. Barbara Kiełczawa (Politechnika Wrocławska). 
  8. Podczas sesji In memoriam przypomniano działalność i dokonania  śp. Jarosława Kotyzy – współzałożyciela PSG i pomysłodawcy Ogólnopolskich Kongresów Geotermalnych.
  9. Zorganizowano wyjazdową sesję techniczną do Laboratorium Edukacyjno-Badawczego  Odnawialnych Źródeł i Poszanowania Energi – Ośrodka WGGiOŚ AGH w Miękini.
  10. Należy podkreślić, że tematyka przedstawiana podczas Kongresu dotyczyła m.in. aspektów związanych z efektywnością energetyczną w budynkach jako elementu sprzyjającego i promującego wykorzystanie geotermii w ciepłownictwie (na co wskazywano też we wnioskach z wcześniejszych OKG).

Wnioski ogólne:

  1. Uczestnicy VIII OKG zwracają uwagę, że nie ma obecnie czasopisma naukowego (czy też o innym charakterze) w języku polskim, w całości lub w większości poświęconego tematyce geotermalnej i przeznaczonego przede wszystkim dla polskich czytelników. Jest to bardzo odczuwalny brak, zwłaszcza w sytuacji mającego ostatnio miejsce postępu w zakresie badań, prac badawczo-rozwojowych, projektów inwestycyjnych i innych. Zgłasza się zatem postulat, aby takie czasopismo było powołane.
  2. Istnieje potrzeba powołania krajowego ośrodka (centrum kompetencji) w zakresie szeroko pojętej geotermii, który połączy wiedzę poszczególnych ośrodków naukowych i badawczych oraz doświadczenie podmiotów i firm z branży wiertniczej, inżynieryjno-technicznej, projektantów systemów ciepłowniczych,  inne właściwe podmioty w celach edukacji, transferu wiedzy oraz intensyfikacji zrównoważonego rozwoju wykorzystania wód i energii geotermalnej w Polsce. Podstawowym elementem takiego ośrodka powinno być właściwe zaplecze techniczne i technologiczne wspomagające operatorów oraz inwestorów na różnych etapach przygotowania, realizacji i pracy instalacji geotermalnych i związanych z nimi problemów (sprawdzone rozwiązania z wykorzystaniem najlepszych doświadczeń i praktyk oraz we współpracy krajowej i międzynarodowej – zwłaszcza  w zakresie skutecznego ograniczania zjawisk skalingu, korozji i zapobiegania ich negatywnym skutkom).
  3. Proponuje się, aby ponownie wystąpić do właściwych ministerstw o zmniejszenie obciążenia podatkiem VAT taryfy na ciepło produkowane z geotermii (np. 5% VAT zamiast obecnych 23%).
  4. Uczestnicy Kongresu zwracają uwagę na konieczność zwiększenia środków i ich dostępność na kontynuację inwestycji geotermalnych w gminach po wykonaniu pierwszego odwiertu geotermalnego oraz zwiększenia finansowania w zakresie realizacji wierceń rozpoznawczych.
  5. Postuluje się, aby część środków pochodzących z bilansu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) była przeznaczana na inwestycje w OZE, w tym w rozwój geotermii.

Wnioski szczegółowe:

  1. Wnioskuje się o opracowanie uregulowań w zakresie konieczności dostosowania odbiorcy do źródła poprzez obniżenie wymaganej temperatury zasilania, a także o nowelizację Prawa Energetycznego w zakresie promocji odbiorców o większym schłodzeniu. Będzie to sprzyjać rozwojowi w Polsce ciepłownictwa z udziałem geotermii.
  2. Należy położyć nacisk na rozwój geotermii z maksymalnym wykorzystaniem ciepła wód geotermalnych w systemach sieci przesyłowych, w tym na tzw. „powrocie” oraz konieczność opracowania uregulowań prawnych w zakresie dostosowania sieci przesyłowych, grzewczych do niskich temperatur 40–60oC – odpowiednie warunki przyłączy dla nowego budownictwa.
  3. Proponuje się, aby programy wsparcia oferowane przez NFOŚiGW dotyczące modernizacji istniejących instalacji geotermalno-ciepłowniczych były realizowane bez konieczności wykazania efektu ekologicznego.
  4. Istnieje potrzeba, aby w trakcie prac wiertniczych prowadzonych w różnych celach (w tym za węglowodorami) były także opróbowywane poziomy wodonośne potencjalnie perspektywiczne dla geotermii.
  5. W celu zmniejszenia ryzyka geologicznego i finansowego w przypadku nieosiągnięcia zakładanych wydajności i chłonności oraz zwiększenia prawdopodobieństwa osiągnięcia zakładanego efektu ekologicznego postulujemy, aby projekty robót geologicznych (PRG) obejmowały wykonanie szczegółowych badań geologicznych i geofizycznych, z głównym naciskiem na badania sejsmiczne.
  6. Uczestnicy Kongresu wskazują na potrzebę utworzenia Funduszu ubezpieczenia od ryzyka w projektach geotermalnych. Dla pomyślnego rozwoju inwestycji geotermalnych w Polsce narzędzie to staje się coraz bardziej niezbędne. Propozycje w tym zakresie były przedstawione podczas VIII OKG i poprzedniego Kongresu, są zawarte w „Wieloletnim programie rozwoju wykorzystania zasobów  geotermalnych w Polsce” (MKiŚ, 2022), w ślad za ramowymi propozycjami projektu unijnego Georisk z udziałem zespołu IGSMiE PAN i współpracujących podmiotów. 
  7. Uczestnicy Kongresu zwracają uwagę na konieczność opracowania wytycznych w zakresie standardów wykonywania wierceń geotermalnych, w tym m.in.: średnicy otworów, doboru materiałów odpornych na korozję, innych aspektów, ze szczególnym uwzględnieniem otworów chłonnych.
  8. Uczestnicy Kongresu zwracają uwagę, aby dobrą praktyką w zakresie opracowania projektu zagospodarowania ujęcia wód geotermalnych było uwzględnienie wyników testów wydobywczo-zatłaczających, ze szczególnym uwzględnieniem chłonności otworów, ciśnień zatłaczania itp.
  9. Zwracamy uwagę na zasadność wprowadzenia możliwości wydłużenia okresu obowiązywania decyzji w zakresie realizacji PRG, które byłoby poprzedzone jedynie ekspertyzą geologa uprawnionego w zakresie dokumentowania złóż wód termalnych.
  10. Postulujemy, aby NFOŚiGW uruchomił portal internetowy lub wsparł inicjatywę w tym zakresie: portal m.in. gromadziłby informacje na temat finansowania poszczególnych inwestycji geotermalnych ze środków publicznych oraz podstawowe informacje na temat udokumentowanych zasobów wód geotermalnych odkrytych w otworach zrealizowanych z tych środków.
  11. Konieczne jest wprowadzenie zmian w Prawie Geologicznym i Górniczym oraz w innych stosownych aktach prawnych:
    • w zakresie standaryzacji nazewnictwa i definicji dotyczących zagadnień związanych z geotermią, w tym określenia zasad oceny zasobów oraz sposobu raportowania ich wielkości zgodnie z zaleceniami Europejskiej Komisji Gospodarczej (UNECE). Proponowane zmiany ułatwią współpracę międzynarodową, w tym m.in. wymianę informacji w zakresie możliwości wykorzystania istniejącego potencjału geotermalnego w Polsce oraz usprawnią przepływ tej informacji, w tym ocenę ryzyka geologicznego związanego z wierceniami, które mogą być istotne z punktu widzenia instytucji finansujących przedsięwzięcia geotermalne (w tym banki) oraz reasekuracji ryzyka inwestycji geotermalnych przez podmioty ubezpieczeniowe;
    • w zakresie potrzeby stosowania klasyfikacji wód geotermalnych i ich zasobów ze względu na temperaturę zgodnych z powszechnie obowiązującymi klasyfikacjami międzynarodowymi  (tj. m.in. wody / zasoby niskotemperaturowe; wody / zasoby wysokotemperaturowe). Obecnie obserwuje się w tym zakresie daleko idącą dowolność i nieprawidłowe nazewnictwo;
    • wprowadzenie do PGiG i innych dokumentów prawnych nazwy „woda geotermalna” jako równoważnej formalnie nazwie „woda termalna” (lub zastąpienie nazwy „woda termalna” nazwą „woda geotermalna”). Jest to z wielu względów konieczne. Uzasadnienia w tym zakresie przedstawiano wielokrotnie w ubiegłych latach, propozycje były przesyłane także do właściwych ministerstw.
  12. W celu zapewnienia dynamicznego i efektywnego rozwoju płytkiej geotermii w Polsce konieczne jest wsparcie przez władze państwowe i ich agendy następujących działań:
    • upowszechnianie przez Państwową Służbę Geologiczną rejestru geotermalnych pomp ciepła (i otworów wiertniczych wykonanych w tym celu) oraz bazy danych właściwości termicznych i petrofizycznych skał Polski oraz monitoring termiczny płytkich partii litosfery;
    • uporządkowanie procedur i wprowadzenie zmian legislacyjnych w zakresie płytkiej geotermii,
      z uwzględnieniem podziemnych magazynów ciepła (ATES, BTES i innych);
    • upowszechnianie informacji (m.in. w formie ogólnodostępnych portali internetowych) o zasobach i możliwościach praktycznego wykorzystania płytkiej geotermii jako proekologicznego sposobu służącego ochronie powietrza i zwalczaniu niskiej emisji, a także prowadzenie odpowiednich działań informacyjno-promocyjnych. Niezbędne są także działania w zakresie szerszego informowania o wykorzystaniu geotermalnych pomp ciepła (małej jak i dużej mocy) zarówno do ogrzewania jak i chłodzenia obiektów budowlanych oraz o podziemnym magazynowaniu energii cieplnej w systemach ATES, BTES i innych.
  13. Uczestnicy Kongresu zwracają uwagę na potrzebę ustanowienia państwowego monitoringu wód zaliczanych do kopalin, a w szczególności wód geotermalnych, obejmującego monitoring stanu ilościowego (parametrów eksploatacyjnych) oraz stanu chemicznego (monitoring stabilności parametrów fizyko-chemicznych).
  14. Uczestnicy Kongresu zwracają uwagę na potrzebę wydzielenia Jednolitych Części Wód Geotermalnych. Wśród krajów UE wskazać można Słowację, która posiada już wydzielone JCWPd dla wód geotermalnych. Jest to szczególnie istotne w kontekście potrzeby ochrony zasobów wód geotermalnych, przede wszystkim w zbiornikach o charakterze transgranicznym, a także w aspekcie uzgodnień międzynarodowych. Obydwa wnioski posiadają wspólny mianownik, którym jest dążenie do zrównoważonego gospodarowania zasobami geotermalnymi, zarówno w skali krajowej jak i międzynarodowej.

Komisja Wniosków
VIII Ogólnopolskiego Kongresu Geotermalnego

Marek Hajto (PSG)

Beata Kępińska (PSG)

Arkadiusz Biedulski (UOS Drilling S.A.)

Piotr Długosz (Proinsol Sp. z o.o.)

Sławomir Lorek (MPEC Konin)

Krzysztof Witkowski (Burmistrz Koła)

Małgorzata Woźnicka (PIG-PIB)

Grzegorz Ryżyński (PIG-PIB)

Paweł Łuczak (ECO Kutno Sp. z o.o.)

Kraków, grudzień 2023

struktury geologiczne w formie łuków - antykliny oraz wieża wiertnicza z geotermalnym otoworem wiertniczym
PSG_logo-150px_white.png
Polskie
Stowarzyszenie Geotermiczne
Facebook
Twitter
LinkedIn
Formularz kontaktowy

Polskie Stowarzyszenie Geotermiczne© 2021   |   Design and coding by Brandobry